Wat is Skrei en waarom is het zo bijzonder?

Skrei is niet zomaar een kabeljauw. Het is een vis die elk jaar een tocht van duizenden kilometers maakt, alleen om op één plek ter wereld te paaien. Die reis maakt hem tot een van de meest bijzondere seizoensproducten die er bestaat. Dit is zijn verhaal.

Niet zomaar een kabeljauw

De naam skrei komt uit de Noorse taal en betekent zwerver. Deze naam doelt op de lange trektocht die de skrei maakt. De volwassen en paairijpe skrei is meestal tussen de 5 en 7 jaar oud wanneer ze aan de trektocht beginnen.

Eén keer per jaar gaan de skreien op zwerftocht. Dan zwemmen ze ruim 800 kilometer naar het zuiden, naar de Lofoten-eilanden om er te paaien en kuit te schieten. De eitjes van de vis drijven vervolgens op de warme golfstroom weer naar het noorden om uit te groeien tot flinke vissen van wel zo'n 12 kilo zwaar.

Technisch gezien is de skrei gewoon een kabeljauw (Gadus morhua). Maar die tocht van duizenden kilometers door ijskoud water maakt hem tot iets heel anders.

Het 5e seizoen

Skrei wordt in heel Noorwegen gezien als een feest. De Noren noemen het skreiseizoen het 5e seizoen. Niet alleen op de Lofoten, maar in het hele land wordt de komst van de vis gevierd.

De aankomst van de skrei op de Lofoten is een jaarlijks terugkerend natuurwonder waar de lokale vissers dagenlang naar uitkijken. Niemand kan uiteindelijk precies voorspellen wanneer hij aankomt. Gewoonlijk is dat ergens eind januari, vaak bij volle maan, maar het kan ook in februari of zelfs pas in maart zijn.

In de Lofoten wachten de vissers niet alleen op hun vangst, maar op een heel seizoen. Dat gevoel van verwachting, van niet weten wanneer precies de vis arriveert, maakt het skreiseizoen tot iets unieks in de visserij.

Waarom smaakt Skrei zo anders?

Dit is de vraag die de meeste mensen hebben. Het antwoord zit in de tocht zelf.

Skrei heeft een bijzonder zachte smaak en stevig wit, mals vlees. Dat komt doordat de vissen tijdens de lange zwemtocht naar de Lofoten weinig eten. Door die combinatie van intensief zwemmen en weinig eten verandert het vlees van structuur. Door het intensieve bewegen verliest de vis vet, wat zorgt voor een stevigere structuur van het visvlees. Het resultaat is een filet die niet alleen smelt in je mond, maar ook een pure, rijke smaak biedt die kabeljauw uit andere seizoenen niet kan evenaren.

Tijdens de trek eet de skrei gevarieerd, vlak voor de paai eten ze zichzelf helemaal vol. Hierdoor wordt het vlees witter, steviger en anders van smaak. In de Lofoten voedt hij zich voornamelijk met garnalen, inktvis en makreel, en dat dieet bepaalt mede de smaak van de vis.

Het visvlees heeft een unieke gelaagde structuur, de zogenaamde lamellen, die na bereiding prachtig uit elkaar vallen op je bord. Spierwit, stevig en van een kwaliteit die gewone kabeljauw het hele jaar niet haalt.

Skrei vs. kabeljauw: de drie verschillen

Hoewel Skrei technisch gezien een kabeljauw is (Gadus morhua), zijn er drie redenen waarom hij boven de rest uitsteekt:

1. Structuur:
   Gewone kabeljauw blijft zijn hele leven op dezelfde plek. Skrei zwemt duizenden kilometers door ijskoud water en sterke stromingen. Dat maakt zijn vlees aanzienlijk steviger en gespierd.

2. Smaak 
   Structuur: steviger en compacter door de actieve levensstijl. Kleur: helder wit visvlees met mooie lamellen. Smaak: mild, fris en verfijnd.

3. Exclusiviteit
   Het skreiseizoen loopt van januari tot april, met februari als absolute piekmaand. Gewone kabeljauw is het hele jaar door verkrijgbaar. Skrei niet. Die schaarste is geen marketingtruc, maar een biologisch gegeven.
   

Het officiële Skrei-keurmerk

Niet elke kabeljauw die als skrei wordt verkocht, is ook daadwerkelijk skrei. De kwaliteit van de skrei kabeljauw wordt gegarandeerd door een officieel label. Het label wordt toegekend door een onafhankelijke instantie en garandeert de eindklant een aantal kwaliteitspunten, waaronder een vis met onberispelijke uiterlijke kenmerken, een perfect beheerste koudeketen van 0 tot 4 graden vanaf de visvangst tot verpakking en levering, en een geoptimaliseerde verpakking voor transport.

Om verwarring te voorkomen, krijgt de skrei een speciaal label op de kop of rug. Dat label is de garantie dat je de echte winterkabeljauw uit de Lofoten in handen hebt.

Streng gereguleerde vangst

Het seizoen loopt tot maart-april en de vangst is streng gereguleerd en aan quota gekoppeld. Zo is men er zeker van dat ook de volgende jaren er nog genoeg skrei zal zijn.

Om skrei te mogen vangen moet de visser een vergunning hebben en mag pas gaan vissen vanaf 6 uur in de morgen tot 6 uur in de avond. Als de skrei haar eitjes gaat leggen, mag er helemaal niet meer gevist worden. Sinds 2024 is de skrei weer MSC-gecertificeerd.

Zo bereid je Skrei

Skrei vraagt om weinig. Het vlees is zo goed dat je er niet veel aan hoeft te doen.

Bak hem op de huid in boter met een takje tijm en een teen knoflook. De huid wordt krokant, het vlees blijft zacht van binnen en de lamellen vallen prachtig uit elkaar op je bord. Een goede botersaus, wat gekookte aardappelen en een snuf zeezout is alles wat deze vis nodig heeft.

In Noorwegen wordt de vis traditioneel gepocheerd gegeten samen met aardappeltjes en ze drinken er rode wijn bij. En ook in Noorwegen worden de lever, kuit en tong als delicatesse beschouwd, niets gaat verloren bij de skrei.

"Wist je dat... de Noren vroeger al wisten wanneer de skrei eraan kwam door naar de vogels te kijken? Grote zwermen zeemeeuwen volgden de enorme scholen vis richting de kust, voor de vissers het teken om de boten klaar te maken voor het wonder van de Lofoten."

Feiten over de Skrei

Het seizoen begint bij de eerste volle maan van het nieuwe jaar en loopt tot eind maart of begin april. Alleen geregistreerde leveranciers bij de Norwegian Seafood Export Council kunnen aanspraak maken op het kwaliteitslabel van skrei.

Slechts zo'n 10% van de gevangen skrei wordt vers aangeboden. De rest wordt verwerkt tot stokvis en klipvis, een eeuwenoude Noorse traditie.

De skrei visserij rond de Lofoten speelt al veel eeuwen een belangrijke rol in de Noorse samenleving. Sommigen zeggen dat de skrei de reden is dat mensen überhaupt zo ver in het noorden konden overleven.

De Skreihaas van The FishLovers

Vers aangeleverd uit Noorwegen, op de dag van verzending gesneden en vacuüm verpakt. Verkrijgbaar van januari tot april, zolang het seizoen duurt.